کارگاه: مهارت رفتار جرأتمندانه
اسلایدهای کارگاه: طراحي كارگاه آموزش مهارتهاي زندگي
شهرام محمدخاني
مناسبترين شيوه براي ايجاد تغيير در رفتار و ايجاد يك مهارت، اجراي كارگاه آموزشي است. در اين كارگاهها آموزشدهنده و آموزش گيرنده هردو فعال هستند
آموزش مهارتهاي زندگي زماني موثر است که:
مهارتها باهم مرتبط هستند
محتواي برنامه مهارت آموزي بايد به حوزهي خاصي مربوط باشد
روش آموزش مهارتها روش گروهي است
ساختار كارگاههاي مهارتهاي زندگي
كارگاههاي مهارتهاي زندگي با حضور دو گروه افراد تشكيل ميشوند.
يك گروه گردانندگان كارگاه يا تسهيلگران و گروه ديگر شركت كنندگان در كارگاه هستند
تسهيلگران
تسهيلگران گردانندگان كارگاه هستند. آنها كساني هستند كه كارگاه را برنامهريزي كرده، سازمان ميدهند، كنترل ميكنند. تسهيلگران ساختار كارگاه را تعيين مينمايند. آنها همچنين هدايت و تسهيلگري گروههاي كوچك و بزرگ را به عهده دارند.
تسهيلگران مسئول تمامي فرايند كارگاه هستند.
تسهيلگران بايد همه روشهاي ادارهي كارگاه را بلد باشند. آنها بايد بهصورت طبيعي پرانگيزه باشند و بتوانند در ديگران انگيزه ايجاد كنند.
تسهيلگران كساني هستند كه ميتوانند بر گروه تأثير گذاشته و گروه را در جهت انجام كار گروهي و رسيدن به هدفي مشترك تشويق و هدايت كنند.
يك عامل تعيين كننده و مهم در هر كارگاهي شخصيت و سبك و سياق تسهيلگر است.
روابط ميان تسهيلگران وشركتكنندگان خود حايز اهميت است. علاوه بر اين روابط تسهيلگران با يكديگر نيز بسيار مهم است.
بالاخره اينكه تسهيلگر توانايي شورآفريني خالصانه را داشته و از شور و شوق طبيعي برخوردار باشد.
تسهيلگران بايد اطلاعات و مهارت كافي در مورد اهداف و موضوعات آموزش داشته باشند.
تسهيلگران بايد بر شيوهها و روشهايي كه در يك كارگاه آموزشي بكار ميرود مسلط باشند.
تسهيلگران بايد از پويايي گروه و نحوه اداره يك گروه اطلاع داشته باشند.
تسهيلگران بايد قادر به برقراري ارتباط مؤثر با گروه مخاطب خاص آن كارگاه باشند.
شركت كنندگان
در يك كارگاه آموزشي مي توان حدود 15-25 نفر را آموزش داد.
بهتر است شركت کنندگان از نظر سن، تحصيلات، موقعيت اجتماعي و نيز وضعيت رواني و علت حضور در كارگاه هماهنگ باشند.
اگر تعداد اندك شركت کنندگان باعث كاهش تعامل بين شركت كنندگان شود، از كارآيي آموزش خواهد كاست
از طرف ديگر تعداد زياد شركتكنندگان نيز باعث ميشود كه همه افراد نتوانند به ميزان لازم در كارگاه فعال باشند و فرصت براي تمرين كم باشد.
محل برگزاري كارگاه
يك كارگاه آموزشي احتياج به سالني با ظرفيت 15-25 نفر دارد.
بهتر است افراد دور يك ميزگرد يا نعلي شكل بنشينند بهطوري كه امكان تماس رو در رو بين كليه افراد وجود داشته و همه قادر به ديدن سخنران و تابلو يا صفحه نمايش باشند.
بهتر است به تعداد گروههاي كوچكي كه تشكيل ميشود، اتاقهاي كوچك داشته باشيم، بطوريكه هر گروه در يك اتاق تشكيل شود.
وسايل لازم
بطور كلي در هر كارگاه آموزش وسايلي لازم است كه اختصاص به موضوع يا فعاليت خاص آن كارگاه ندارد. از قبيل:
كاغذ و قلم
طلق شفاف و ماژيك براي ارائه گزارشها در گروه بزرگ
ويدو پروجكشن يا دستگاه اورهد براي نمايش اسلايدها و نمايههاي شفاف
تخته سياه و گچ يا وايتبرد و ماژيك
مجموعهاي از برگههاي كار
و معمولاً يك يا چند جزوه آموزشي
رويكرد فعال در مقابل رويكرد منفعل در آموزش
آموزش در كارگاه با استفاده از طيفي از روشها صورت ميگيرد.
يك سر اين طيف روش سخنراني است كه در اين روش يك سخنران اطلاعاتي را ارائه كرده و مخاطبان به صورتي منفعلانه تنها پذيرنده و دريافتكننده اطلاعات ميباشند. سر ديگر طيف رويكرد همكاري همدلانه است.
در اين روش خود شركتكنندگان طي بحث و تعامل با هم معاني مورد نظر را ميسازند.
بين اين دو سر طيف، روشهاي ديگري قرار دارند كه در قسمتهاي مختلف يك كارگاه مهارتآموزي از آنها استفاده ميشود.
طراحي كارگاهي كه توازني ميان يادگيري فعال و منفعل در آن برقرار باشد، به تمامي شركتكنندگان با ويژگيها و علايق مختلف كمك ميكند.
علت اين امر آن است كه هريك از شركتكنندگان در بخشي از كارگاه بهتر مهارتها را فرا ميگيرند و در نتيجه در باقي كارگاه به همكاري خود با علاقه ادامه ميدهند.
آموزش تعاملي
روش هاي تعاملي بهترين شيوه براي آموزش مهارتهاي زندگي مي باشد.
اين روش به فراگيران فرصت مي دهد تا مهارتهاي آموخته شده را در موقعيت هاي اجتماعي به کار بگيرند و تسلط کسب نمايند.
تسهيل يادگيري
Facilitation of learning
تسهيل فرايندي است که در آن تسهيل گر با استفاده از تجارب يادگيري، تشويق به تامل در مورد تجارب و فراهم ساختن فرصت هايي براي راهنمايي همسالان، شرکت کنندگان را هدايت مي کند.
در فرايند تسهيل تسهيلگر منبع اصلي دانش نيست و از قبل نتيجه تجربه يادگيري را تعيين نمي کند.
تسهيل زماني موثرتر خواهد بود که در گروه هاي کوچک اجرا شود که به اعضاي گروه فرصت مي دهد تا نقش هاي مختلف مشارکت کننده، رهبر و مشاهده گر را ايفا نمايند.
ويژگي هاي تسهيل گر موثر:
الگو سازي رفتارهاي آموخته شده
استفاده از روش هاي فعال و تعاملي
به کارگيري روش هاي يادگيري تجربي
ايجاد فضاي توام با پذيرش، حمايت و احترام براي گروه
حساسيت نسبت به نيازها، سبک ها و تفاوتهاي فردي فراگيران
معرفي، تکميل و به هم پيوند دادن تجارب يادگيري
سازمان دهي مواد، روش ها و امکانات مورد نياز
تکليف محوري و رعايت زمان
داشتن دانش، نگرش مثبت وعلاقه به مطالب ارايه شده
تمرکز بر موضوعات کليدي و درک نظريه بنيادي و کاربرد آن
يادگيري تجربي
يادگيري تجربي مستلزم مشارکت فعال و تعاملي در تجارب يادگيري سازمان يافته يا فعاليتهايي است که ترکيبي از سبک هاي مختلف يادگيري را به کار مي برند.
مولفه هاي يادگيري تجربي
يادگيري عيني: يادگيري از طريق انجام اعمال به جاي خواندن متون
مشاهده و تفکر: مشاهده تسهيل گر و ساير شرکت کنندگان و تفکر در مورد تجارب خود
انتزاع و تعميم مفاهيم: در ک نظريه هدف زير بنايي فعاليت ها و مرتبط ساختن اين فعاليت ها با موقعيت هاي واقعي زندگي
امتحان کردن مفاهيم جديد و ارزيابي پيامد هاي آنها: استفاده از فضاي امن يادگيري براي بررسي مفاهيم و نظريه ها و فرضيه ها
گرم کردن و آماده سازي
انجام فعاليت هاي فيزيکي يا فعالانه ؛ نوشتاري يا شفاهي براي گرم کردن افراد و فرصت دادن به اعضاي گروه براي متمرکز شدن بر تکاليف.
هدف ديگر گرم کردن ايجاد و افزايش همدلي گروهي است.
معرفي و هدايت فعاليت
آماده سازي زمينه براي يادگيري و بيان هدف فعاليت
ايجاد ارتباط بين فعاليت هاي جلسات گذشته و جلسه حاضر
بيان هدف فعاليت قبل از اجراي آن به اعضاي گروه کمک مي کند تا اهميت و کاربرد فعاليت را بهتر درک کرده و مقاومت آنها را کمتر مي کند.
در گروه هايي که خوب کار مي کنند بهتر است هدف بيان نشود بلکه در آخر استخراج و جمع بندي مي شود
انجام فعاليت
انجام فعاليت تجاربي فراهم مي سازد تا افراد کاربرد آموخته هاي خود را در زندگي واقعي درک نمايند.
تسهيل گران مي توانند از دانش و اطلاعات گروه در انتخاب فعاليت ها استفاده نمايند.
فعاليت بايد مشارکت حداکثري اعضاي گروه را موجب شده و تعادلي بين نظريه و عمل ايجاد نمايد.
تفکر و تامل
فراگيران بايد فعالانه در فرايند يادگيري درگير شده و به تامل در مورد تجربيات يادگيري خود تشويق شوند.
تامل مولفه بسيار مهم فرايند يادگيري است.
فراگيران بايد در مورد نحوه کاربرد فعاليت ها در زندگي واقعي خود به تفکر بپردازند و آموخته هاي خود را به زندگي عادي تعميم دهند.
روش هاي تفکر در مورد فعاليت
سوال کردن“ استفاده از سوالات بازخوردي يا سوالات ساخت يافته
استفاده از جملات ناتمام
بارش فکري
فيدبک گرفتن از ناظران بيروني
ضبط فعاليت ها و تحليل آنها
سوالات کاوشي و تامل برانگيز
توصيف : چه کار کرديم؟
هدف: چه چيزي ياد گرفتيم؟
احساس: چه احساسي داريد؟
ارزشها: چرا اين فعاليت را انجام داديم؟
کاربرد: چگونه مي توان از اين فعاليت استفاده کرد؟
تکميل جملات نا تمام
ياد گرفتم که ............
متعجب شدم که........
خوشحال شدم که ............
مايوس شدم که ..........
احساس ...............داشتم چون ....................
کار در گروه هاي کوچک
استفاده از گروه هاي کوچک در آموزش مهارت هاي زندگي به افراد فرصت مي دهد افکار و عقايد خود را با همديگر در ميان گذاشته و مشارکت فردي را افزايش مي دهد.
ويژگي هاي گروه
تعداد اعضاي گروهها: براساس نوع فعاليتي كه قرار است صورت گيرد، تعداد اعضاي هر گروه كوچك تعيين ميگردد.
تركيب افراد در گروه كوچك: ايدهآل آن است كه تمامي افراد شركتكننده در كارگاه فرصت كاركردن با تمامي ديگر افراد شركت كننده در كارگاه را در فعاليتهاي گوناگون داشته باشند.
گروههاي دوستانه: معمولاً افرادي كه داوطلب شركت در كارگاههاي مهارتهاي زندگي ميشنود، به نحوي با هم دوست هستند. اين افراد هنگام حضور در كارگاه نيز ترجيح ميدهند در فعاليتهاي گروه كوچك با هم باشند.
گروههاي دوستانه تنها براي انجام فعاليتهاي خاصي مناسب هستند. در غير اين شرايط، كار كردن با افراد غريبه خود فرصت تجربههاي جديد را براي شركتكنندگان فراهم ميسازد.
گروههاي با توانايي هاي مشابه يا متفاوت: مشابه يا متفاوت بودن افراد گروه از نظر يك توانايي خاص نيز بستگي به ماهيت آن فعاليت خاص دارد. وجود افراد با تواناييهاي متفاوت در يك گروه مزايايي دارد. مثلاً شركتكنندگاني كه داراي اطلاعات، دانش و توانايي بيشتر هستند، ميتوانند ديگران را نيز در اين اطلاعات و تواناييها سهيم كنند.
گروههاي تكجنسيتي: تحت شرايط يا در موارد خاصي تسهيلگران ممكن است ترجيح دهند با گروههايي كار كنند كه تمام اعضاي آن از يك جنس هستند.
حساسيتهاي فرهنگي: گردانندگان كارگاه بايد توجه داشته باشند كه تحت شرايط خاصي به دلايل فرهنگي، نبايد برخي از شركتكنندگان را در يك گروه قرار داد.
زندگي گروهي: ايجاد يك رابطه كاري خوب نياز به زمان دارد. گاهي لازم است مجموعهاي از فعاليتها در يك گروه با اعضاي ثابت به دنبال هم انجام شود تا به اين ترتيب اعضاي هر گروه احساس پيوستگي با ساير اعضاي گروه داشته باشند.
نقشها در گروه: ضروري است كه اعضاي گروه از نقشهايي كه بايد در گروه ايفا كنند آگاهي داشته باشند و مسئوليت خويش در ايجاد يك گروه مؤثر را بشناسند.
دستورالعملهاي واضح: شركتكنندگان بايد اطلاعات كامل و واضحي در مورد كاري كه بايد در گروه انجام دهند، داشته باشند. توصيه ميشود كه در شرايط ابهام، دستورالعملهاي فعاليت گروهي به صورت مكتوب به گروهها داده شود.
روشهاي تقسيم گروه
تقسيم گروه به روش كارت شناسايي
در اين روش برروي كارت شناسايي شركت كنندگان در كارگاه علاوه بر نام آنها اشكال، اعداد و حروفي نوشته ميشود كه به كمك آن ميتوان بعداً افراد را در گروهها مختلف جايگزين نمود.
مثلاً تمام افراد با يك شمارهي، يك نوع عكس گل يا ... در گروه خاصي براي فعاليت خاصي گمارده ميشوند.
تقسيم گروه به روش پازل
ميتوان پازلهاي سادهاي ساخت و هر قطعه را به يكي از اعضاي گروه داد. سپس از افراد درخواست نمود كه بگردند و صاحبان ساير قطعههاي پازل مربوط به خودشان را پيدا كنند. اين فعاليت گرما و شور خاصي در ابتداي شروع كار گروهي در گروهها ايجاد ميكند
بارش ذهني
شيوه اي خلاق و جالب براي تهيه فهرست ها
استفاده از تداعي آزاد
عدم وجود ارزيابي منتقدانه
روشي مفيد براي شنيدن نظر كل افراد گروه در زماني كوتاه
مراحل بارش ذهني
عدم ارائه پيشنهاد غير از مواقع ضروري
ختم جلسه در زمان مناسب
جلب توجه اعضا به ميزان مناسب بودن پاسخها
دسته بندي پاسخها و تهيه يك فهرست
انتخاب و بيان موضوع
تاكيد بر عدم ارزيابي منتقدانه , تذكر منفي و قضاوت
انجام كار به صورت راحت , پر انگيزه و با انرژي بالا
تشويق افراد براي ابراز عقايد
مزاياي بارش ذهني
خلاق بودن افراد
ايجاد جو همكاري و حس طنز
افزايش پيوستگي گروهي
شنيدن تجارب ديگران
فعال بودن تمام اعضاي گروه
ابراز ايده هاي متنوع و خوب به علت حذف قضاوت
به ذهن رسيدن ايده هاي بيشتر به علت شنيدن ايده هاي قبلي
بحث گروهي
تكنيك موثري براي فعال كردن اعضاي گروه
هدايت بحث توسط مدرس
تشويق افراد نافعال به بحث كردن
ايفاي نقش
مهمترين تكنيك در كارگاه هاي آموزشي
مناسب اجرا در گروه هاي كوچك
در گروه بزرگ به عنوان يك اجراي نمايشي
تمرين رفتار آموخته شده در يك محيط امن
براي اينكه ايفاي نقش موثر باشد :
به افراد اجازه دهيد هر وقت خواستند از ادامه ايفاي نقش خودداري كنند .
مراقب احساسات افراد باشيد و در مواقع لازم كار را متوقف كنيد .
تكنيك frizzing
از سناريوهاي كوتاه استفاده كنيد .
از افراد بخواهيد كه خود سناريويي را خلق كرده و ايفا كنند .
پس از پايان ايفاي نقش , مطمئن شويد كه احساسات منفي شركت كنندگان تسكين يافته است .
مواردي كه بايد رعايت كنيد :
در مورد ايفاي نقش قضاوت نكنيد .
تا پايان ايفاي نقش , تذكري ندهيد .
از تعيين نقش هايي كه كاملا مشابه زندگي واقعي فرد است اجتناب كنيد .
از سناريوهايي كه افراد زيادي در آن ددخالت دارند يا پيچيده هستند , پرهيز كنيد .
فيدبك
نتيجه اين ايفاي نقش چه بود ؟
در نقش خود چه احساسي داشتيد ؟
نگرش هايي وجود داشت ؟
اين ايفاي نقش چه پيامدهاي ديگري مي توانست داشته باشد؟
در مورد كسي كه نقشش را ايفا كرديد چه چيزي ياد گرفتيد؟
چه چيزي را در افرادي كه ايفاي نقش مي كردند مشاهده كرديد؟ (از مشاهده گر)
اگر شما بوديد چه مي كرديد ؟ ( از مشاهده گر )
تعويض نقش
ديدگاه هاي ديگر را مشخص مي كند .
مي توان نگرش قهرمانان داستان يا پيامد ها را تغيير داد .
مي توان مهارتهاي جديدي را به داستان اضافه كرد .
تعويض نقش ها را مي توان چند بار انجام داد .
تجزيه و تحليل
چه موقعيتي به وسيله ايفاي نقش نمايش داده شد؟
چه راه حل ها, پيشنهادها يا جايگزين هايي ارائه شد؟
هر يك از راه هاي گفته شده چه پيامدي مي تواند داشته باشد؟
آنچه كه از ايفاي نقش آموختيم چگونه مي تواند در زندگي واقعي به ما كمك كند؟
سوال كردن
سوال پس از انجام هر فعاليت
تعميم نتايج فعاليت ها به موقعيت هاي ديگر زندگي
توجه بيشتر به مطالب
به عهده گرفتن مسئوليت آموختن
پاسخ دهي به سؤالات
هنگامي كه ميخواهيد به سؤالي پاسخ دهيد به موارد زير توجه كنيد:
اهميت سؤال را ارزيابي كنيد. اگر سؤال براي تمام گروه مفيد و مربوط است و همه افراد آن را نشنيدهاند، سؤال و پاسخ را به اطلاع همه گروه برسانيد.
اگر پاسخ را نميدانيد، آن را اعلام كنيد و در مورد اينكه چگونه ميتوان پاسخ را يافت با گروه بحث كنيد.
توجه كنيد كه آيا فقط خودتان بايد به سؤال پاسخ دهيد يا ديگر اعضاي گروه نيز ميتوانند شركت كنند. در اين زمينه:
ميتوانيد بگوييدكه «سؤال خوبي بود، آيا خودتان، يا ساير اعضاي گروه ميتوانيد پاسخي به اين سؤال بدهيد؟»
ببينيد كه چرا اين سؤال پرسيده شده است؟
تمام شركتكنندگان را تشويق كنيد تا در پاسخ دادن و يافتن بهترين پاسخ كمك كنند. هميشه سعي كنيد كسي را كه سؤالي پرسيده است تشويق كنيد. مثلاً:
از سؤالي كه پرسيديد متشكرم.
سؤال خوبي بود. (چه سوال خوبي)
اين موضوع جالبي را مطرح ميكند.
خوشحالم كه اين سؤال را پرسيديد.
کار در گروه هاي کوچک
كنترل رفتارهاي مخرب در گروه
گاهياوقات برخي از افراد شركتكننده در كارگاههاي مهارتهاي زندگي، رفتارهايي نشان ميدهند كه به پويايي گروه آسيب وارد كرده و مانع فراگيري مهارتها ميشوند. بهتر است تسهيلگران از قبل آمادگي برخورد و مقابله مؤثر با اين رفتارها را داشتهباشند
چه كارهايي را هرگز نبايد در يك كارگاه مهارتآموزي انجام داد؟
هرگز فراموش نكنيد كه افراد شركتكننده در كارگاه هريك منحصر بهفرد بوده و ويژگيهاي خاص خود را دارند. آنها علايق، نيازها و تجارب مخصوص به خود را دارند.
هرگز افراد را مجبور نكنيد كه در فعاليتي شركت كنند. هرگز با شركت كنندگان همانند كودكان رفتار نكنيد.
هرگز افراد يا تجربههاي شخصي آنها را مسخره نكنيد. هرگز نيازهاي فردي افراد را ناديده نگيريد.
هرگز نگوييد كه مجبوريد عجله كنيد و مطالب را فشرده نكنيد تا آنچه را كه معمولاً در يك كارگاه طولانيتر ارائه ميدهيد، در يك كارگاه كوتاه جاي بدهيد.
هرگز نگوييد كه اگر امكانش بود مطالب بيشتري را با خود ميآورديد.
هرگز به شركتكنندگان نگوييد كه چه چيزي را فراموش كردهايد يا از قلم انداختهايد. هرگز عذر و بهانه نياوريد.
هرگز از روي يك متن طولاني روخواني نكنيد.
هرگز جزوههاي غير مرتبط به افراد ندهيد. هرگز مجموعهاي از جزوههاي آشفته را بهجاي كتابچه آموزشي به افراد ندهيد.
هرگز چيزي را كه به افراد دادهايد تا از روي آن بخوانند، خودتان روخواني نكنيد.
هرگز اسلايدها و نمايههاي شفافي را كه خوانا نيستند نمايش ندهيد.
هرگز برنامه كارگاهي را ارائه نكنيد كه نميتوانيد مطابق آن پيش برويد.
کار در گروه هاي کوچک
موضوع كارگاه را انتخاب كنيد
عنوان اصلي چيست؟
چه مطالب عمده اي بايد مطرح شوند؟
در هر بخش چه محتوايي بايد گنجانده شود؟
هر بخش به چه روشي بايد آموزش داده شود؟
فرايند اجرايي
تيم خود را تعيين كنيد.
موضوع را انتخاب كرده و روي آن كار كنيد.
شركتكنندگان را انتخاب كنيد.
محل برگزاري كارگاه را انتخاب كنيد.
نياز سنجي كنيد.
حمايت اجرايي و مالي فراهم كنيد.
تقسيم وظايف كنيد.
كارگاه را اجرا كنيد.
بازخورد بگيريد.
آماده اجراي كار بعدي شويد.
پژوهش در مهارت هاي زندگي
زمان استراحت را تا ميتوانيد جذاب كنيد.
براي تشكيل گروههاي كوچك از چه روشي استفاده ميكنيد؟
از شخصيت خودتان استفاده كنيد.
يادتان باشد كه كارگاه متعلق به شركت كنندگان است.
يادتان باشد كه تغيير با تكرار و تمرين به دست ميآيد.
اسلایدهای کارگاه مهارت رفتار جرأتمندانه
دكتر فرشته موتابي. مهرداد کاظم زاده عطوفی
هدف كلي:
آشنا كردن و توانمندسازي دانشجويان در زمينهي مهارت جرأتورزي
اهداف ويژه:
آشنا كردن دانشجويان با مفاهيم پايه در رفتار جرأتمندانه
توانمندسازي دانشجويان در زمينه مهارت جرأتورزي
تعريف رفتار جرأتمندانه
رفتار جراتمندانه عبارت است از بيان مناسب هر احساسی بدون اضطراب (ولپه،1973).
رفتار جراتمندانه يك رفتار بين فردي است كه شامل ابراز صادقانه و نسبتاً رك افكار و احساسات ميباشد، به نحوي كه از نظر اجتماعي مناسب بوده و احساسات و آسايش ديگران نيز در آن مد نظرباشد (مسترز و ريم).
به طور كلي جراتمندي را ميتوان توانايي ابراز صادقانه نظرات، احساسات و نگرشها بدون احساس اضطراب دانست. جراتمندي همچنين شامل دفاع فرد از حقوق خود ميباشد، به شكلي كه حقوق ديگران پايمال نشود.
سبكهاي برقراري ارتباط
پرخاشگرانه: در اين نوع ارتباط فرد با تهديد كردن و تضييع حق ديگران توهين آميز برخورد مي كند.
منفعلانه: دراين نوع ارتباط فرد با عذر خواهي افراطي و كوچك انگاري خود تمامي افكار، احساسها و حقوق شخصي خود را به نفع طرف مقابل ناديده مي گيرد.
جرات مندانه: ارتباط جرات مندانه گونهاي از ارتباط است كه در آن هر احساسي بدون اضطراب بهراحتي ابراز شده و نتيجه آن حرکت به سوی اهداف و مقاصد شخصي بدون ضايع كردن حق ديگران است.
مشكلات ناشي از جرأتمند نبودن
افسردگي
رنجيدگي
ناكامي
انفجار خشم
اضطراب و بهدنبال آن اجتناب
ضعف در روابط بين فردي
مشكلات جسماني
مشكلات مربوط به فرزندپروري
رفتار جرأتمندانه به فرد كمك ميكند كه بتواند:
احساسات خود را ابراز كند.
روابط خود را بهبود بخشد.
اعتراض كند.
نظر خود را بيان كند.
درخواست كند.
نه بگويد.
به خود اطمينان داشتهباشد.
اعتماد بهنفس خود را افزايش دهد.
احترام ديگران را نيز جلب كند.
توانايي تصميمگيري خود را بهبود بخشد.
حقوق خود را حفظ كند.
هر كسي حق دارد:
زمانيكه نياز داشت تنها بماند.
در روابط بين فردي مورد احترام قرار گيرد.
اشتباه كرده و مسئوليت آن اشتباه را به عهده بگيرد.
براي زندگي خود تصميمبگيرد.
احساس خاصي را داشته و آن را نشان دهد.
از ديگران سوال كرده يا كمك بخواهد.
خودش را دوست داشتهباشد.
به تقاضاهاي ديگران نه بگويد.
در مورد احساسات و دليل كارهاي شخصياش به ديگران توضيح ندهد.
در برابر تقاضاهاي بيش از حد ديگران ايستادگي كند.
از ديگران بخواهد كه هنگام صحبت به نظراتش گوش دهند.
تغيير عقيده دهد.
از ديگران بخواهد كه كاري را برايش انجام دهند.
انواع رفتارهاي جرأتمندانه
درخواست کردن
قبول نكردن و مقاومت در برابر خواسته هاي نابجاي ديگران (رد درخواست)
ابراز نظرات شخصی و بيان احساسات مثبت و منفي
موانع شناختي جرأتمندي
ترس از، از دست دادن روابط يا آسيب زدن به رابطه با فرد مقابل.
احساس گناه در مورد نه گفتن و رنجيدن يا ناراحت شدن ديگران.
اعتقاد به اينكه اگر از قبول درخواست ديگران سرباز زنيد آدم بد و خودخواهي هستيد.
احساس مهم و باارزش بودن در مواقعي كه درخواستي از شما ميشود.
اعتقاد به اينكه هميشه بايد ديگران را از خود راضي و خوشحال نگهداريم.
اعتقاد به اينكه خوبنيست كه خواستههاي خود را بر خواستههاي ديگران ترجيح دهيم.
اعتقاد به اينكه اگر كسي چيزي گفت يا كاري كرد كه باعث ناراحتي ما شد، نبايد چيزي بگوييم و اگر اين كار ادامه پيدا كرد بهتر است فقط سعي كنيم از او فاصله بگيريم.
گامهاي لازم براي تغيير رفتار
شناخت باورهاي ناكارآمد
ارزيابي باورهاي ناكارآمد
بررسي پيامدهاي رفتار غيرجرأتمندانه
انجام رفتار جرأتمندانه
مراحل انجام رفتار جرأتمندانه
زمان و مكان مناسبي را انتخاب كنيد.
سعي كنيد احساس فرد مقابل را منعكس كرده و با او تا حدي همدلي كنيد.
رفتار موردنظر و احساس خود را در مورد آن بهطور واضح بيان كنيد. از پيام "من" استفاده كرده و از سرزنش فرد مقابل يا برچسب زدن به او خودداري كنيد.
تغيير مورد نظر و آنچه را كه ميخواهيد بيان كنيد.
در مواردي كه اعتراض كرده يا ميخواهيد "نه" بگوييد، ميتوانيد پيامد ادامه دادن به رفتار قبلي را بيان كنيد.
توصيههايي براي " نه" گفتن
مطمئن شويد كه چه ميخواهيد، آيا ميخواهيد بگوييد "بله" يا "نه". اگر مطمئن نيستيد بگوييد كه بايد درموردش فكر كنيد و زماني را براي دادن پاسخ خود مشخص كنيد.
اگر مطمئن نيستيد كه چه چيزي از شما خواسته شده، توضيح بيشتري بخواهيد.
تا جاييكه ميتوانيد پاسخ كوتاهي داده و از دادن توضيحات طولاني و آوردن دلايل زياد خودداري كنيد.
از عباراتي با ضمير "من" استفاده كنيد و بهجاي سرزنش يا محكوم كردن ديگري به مطرح كردن موضوع بپردازيد.
به جاي عباراتي مانند "فكر نميكنم بتوانم ...." از كلمه "نه" استفاده كنيد.
بهجاي قضاوت كردن، مواردي را كه وجود دارد مطرح كنيد.
توصيههايي براي " نه" گفتن- ادامه
درخواست خود را بهصورت واضح و مستقيم بيان كنيد.
سعي كنيد حركات غير كلاميتان با پيامي كه ميدهيد همخواني داشته باشد.
بهجاي گفتن "نميتوانم" ، بگوييد "اين كار را نخواهم كرد".
گاهي مجبوريد امتناع خود از انجام آن كار را چند بار تكرار كنيد.
در اين صورت به جاي اينكه هر بار دليل جديدي بياوريد، "نه" گفته و همان دليل قبلي را تكرارکنید.
اگر علي رغم اينكه چند بار نه گفتيد فرد مقابل به اصرار خود ادامه داد، سكوت كرده يا موضوع صحبت را تغيير دهيد. در موارد بحراني حتي ميتوانيد به گفتگوي خود پايان دهيد.
توصيههايي براي " نه" گفتن- ادامه
افراد منفعل گاهي حتي وقتي با چيزي مخالف هستند، براي آرام نگه داشتن شرايط، تظاهر به موافقت ميكنند، براي مثال لبخند زده، سرشان را تكان داده يا بهدقت گوش ميكنند. در حاليكه لازم است بهطور مستقيم يا غيرمستقيم مخالفت خود را نشان دهند.
لزومي ندارد كه احساس گناه كنيد. شما رسالت نداريد به هر قيمتي كه شده تمام مشكلات ديگران را حل كرده يا همه را خوشحال كنيد.
اگر حتما مي خواهيد به فرد مقابل كمك كنيد، ميتوانيد پيشنهاد خود را به او بگوييد .
بايد در نظر داشت كه رفتار جرأتمندانه هميشه ضرورتا فرد را در رسيدن به اهداف خود موفق نميسازد.
تكنيكهاي خاص رفتار جراتمندانه
صفحه خط خورده
خلع سلاح
استفاده از كمترين پاسخ مؤ ثر
جراتمندي افزاينده
جمعبندي
از اين كارگاه چه آموختيد؟
چه احساسي داريد؟
سوال توسط: ...
.... زمان برگزاری این کارگاه چه زمانی است؟
این کارگاه برگزار شده است و تنها لوح فشرده اسلایدهای آن کارگاه را در اختیار داشتم.
بسم الله الرحمن الرحیم